Tunç çağlarında Anadolu’daki seramik fırınları
| dc.contributor.advisor | Batmaz, Atilla | |
| dc.contributor.author | Ayran, Ece | |
| dc.date.accessioned | 2026-10-27T13:34:38Z | |
| dc.date.available | 2026-10-27T13:34:38Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.department | Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Ana Bilim Dalı | |
| dc.description.abstract | Bu çalışma, Anadolu’da Tunç Çağları boyunca (Erken, Orta ve Geç Tunç Çağı) seramik üretim teknolojisini ve seramik fırınlarının gelişimini arkeolojik veriler ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel odağını, farklı dönem ve bölgelerde tespit edilen seramik fırınlarının tipolojik, teknolojik ve yapısal özelliklerinin karşılaştırmalı analizi oluşturmaktadır. Araştırmada öncelikle seramik teknolojisinin temel aşamaları ele alınmış; kilin tanımı, hammadde seçimi, kilin arındırılması ve şekillendirilmesi, yüzey işlemleri, bezeme, kurutma ve pişirim süreçleri bütüncül bir üretim zinciri içinde değerlendirilmiştir. Bu çerçevede seramiğin yalnızca bir son ürün değil, belirli teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren bir üretim sürecinin sonucu olduğu vurgulanmıştır. Anadolu’da seramik pişiriminde kullanılan açık ateşte ve çukurda pişirim yöntemleri ile sahra fırını, yığma fırın, tandır tipi fırın, tek odalı kapalı fırın, çift odalı updraft fırın, kamara fırın ve kubbeli yuvarlak fırın gibi farklı fırın tipleri, teknolojik gelişim ve tipolojik açıdan ele alınmıştır. Seramik fırınları ayrıca baca çekiş sistemlerine göre üstten çekişli (updraft) ve alttan çekişli (downdraft) olmak üzere sınıflandırılarak değerlendirilmiş; fırınların ateşlik, pişirme haznesi ve baca gibi yapısal bölümleri üretim kontrolü ve kapasite açısından incelenmiştir. Çalışmanın ana bölümünde, Erken Tunç Çağı’nda Lagina ve Börükçü, Seyitömer, Yassıtepe Höyüğü, Gaziantep Kalehöyük, Lidar Höyük, Troya, Kültepe-Kaniş, İnönü Mağarası ve Liman Tepe; Orta Tunç Çağı’nda Laodikeia/Asopos Tepesi, Çeşme–Bağlararası, Kocabaş Tepe, Miletos, Panaztepe, Hirbemerdon Tepe, Şaraga Höyük ve Oylum Höyük; Geç Tunç Çağı’nda ise Liman Tepe, Laodikeia/Asopos Tepesi, Tatarlı Höyük, Ziyaret Tepe, Aççana Höyük/Alalakh ve Boğazköy/Hattuşa örnekleri üzerinden seramik fırınları değerlendirilmiştir. Bu yerleşimlerde tespit edilen fırınların plan özellikleri, boyutları, yapım teknikleri, kullanım izleri ve çevresel buluntular karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Elde edilen veriler, Erken Tunç Çağı’nda daha basit planlı ve tek odalı fırınların yaygın olduğunu, Orta Tunç Çağı’nda fırın mimarisinde belirgin bir standartlaşma ve teknik gelişim gözlendiğini, Geç Tunç Çağı’nda ise çift odalı, kubbeli ve gelişmiş çekiş sistemlerine sahip fırınların yaygınlaştığını ortaya koymaktadır. Bu gelişim süreci, seramik üretiminde artan uzmanlaşma, üretim kapasitesindeki yükseliş ve toplumsal örgütlenmedeki değişimlerle doğrudan ilişkilidir. Sonuç olarak bu çalışma, Anadolu’da Tunç Çağları boyunca seramik fırın teknolojisinin doğrusal olmayan ancak giderek karmaşıklaşan bir gelişim süreci izlediğini göstermekte; seramik fırınlarının, dönemin ekonomik yapısı, üretim organizasyonu ve teknolojik bilgi düzeyi hakkında önemli veriler sunduğunu ortaya koymaktadır. | |
| dc.description.abstract | This study aims to examine ceramic production technology and the development of ceramic kilns in Anatolia throughout the Bronze Ages (Early, Middle, and Late Bronze Age) based on archaeological evidence. The primary focus of the research is the comparative analysis of the typological, technological, and structural characteristics of kilns identified in different periods and regions. The study first addresses the fundamental stages of ceramic technology, including the definition of clay, raw material selection, clay purification and shaping, surface treatments, decoration, drying, and firing processes, evaluating them as a holistic production chain. In this context, it is emphasized that ceramics are not merely final products but the result of a production process requiring specific technical knowledge and expertise. The methods of firing ceramics in Anatolia, including open-air and pit firing, as well as various kiln types—such as field kilns, built-up kilns, tandır-type kilns, single-chamber closed kilns, double-chamber updraft kilns, chamber kilns, and domed round kilns—are discussed from technological and typological perspectives. Kilns are also classified according to their chimney draft systems into updraft and downdraft types; their structural components, including the firebox, firing chamber, and chimney, are analyzed in terms of production control and capacity. In the main section of the study, ceramic kilns are evaluated through examples from different periods: for the Early Bronze Age, Lagina and Börükçü, Seyitömer, Yassıtepe Höyük, Gaziantep Kalehöyük, Lidar Höyük, Troya, Kültepe-Kaniş, İnönü Mağarası and Liman Tepe; for the Middle Bronze Age, Laodikeia/Asopos Tepesi, Çeşme–Bağlararası, Kocabaş Tepe, Miletos, Panaztepe, Hirbemerdon Tepe, Şaraga Höyük, and Oylum Höyük; and for the Late Bronze Age, Liman Tepe, Laodikeia/Asopos Tepesi, Tatarlı Höyük, Ziyaret Tepe, Aççana Höyük/Alalakh and Boğazköy/Hattuşa are analyzed. The plan layouts, dimensions, construction techniques, use-wear traces, and associated finds of the kilns identified at these sites are examined comparatively. The data indicate that during the Early Bronze Age, simpler single-chamber kilns were common; in the Middle Bronze Age, a noticeable standardization and technical development in kiln architecture is observed; and in the Late Bronze Age, double-chambered, domed kilns with advanced draft systems became widespread. This developmental trajectory is directly related to increased specialization in ceramic production, higher production capacity, and changes in social organization. In conclusion, this study demonstrates that the technological development of ceramic kilns in Anatolia throughout the Bronze Ages followed a non-linear but progressively complex trajectory. Kilns provide significant insights into the economic structure, production organization, and technological knowledge of their respective periods. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11454/136790 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Anadolu | |
| dc.subject | Tunç Çağı | |
| dc.subject | Seramik Fırını | |
| dc.subject | Seramik | |
| dc.subject | Üretim. | |
| dc.subject | Anatolia | |
| dc.subject | Bronze Age | |
| dc.subject | Ceramic Kiln | |
| dc.subject | Ceramic | |
| dc.subject | Production. | |
| dc.title | Tunç çağlarında Anadolu’daki seramik fırınları | |
| dc.type | Master Thesis |
