Aile işletmelerinde liderlik ve firma performansı üzerine etkileri

Belirli hedeflere ulaşmak için bir grup insanı etkileyebilmek? olarak tanımlanabilen liderlik kavramına günümüzde daha farklı bir anlayışla yaklaşılmaktadır. Sadece tek bir kişiye (lidere) odaklanmak yerine liderliği bir süreç olarak ele alarak lider ile takipçileri arasında gelişen sosyal süreçlere odaklanan yaklaşımlar, kuramlar önem kazanmaktadır. Bu kuramlardan önemli ve kabul gören bir tanesi liderin astları ile ilişki kurarken her bir astı için farklı bir ilişki tarzı geliştirdiği varsayımına dayanan Lider-Üye Etkileşimi Kuramı'dır. Söz konusu kuramda lider ile üye arasında gelişen etkileşimin kalitesi vurgulanmaktadır. Genellikle tek boyutlu ölçekler ile ölçümlenen etkileşim kalitesi tez çalışması kapsamında etkileşimin ?doğa?sına ilişkin bilgi edinebilmek amacıyla çok boyutlu ?iki? ölçek aracılığı ile irdelenmiştir. Biri astlara diğeri üstlere yönelik olan ölçeklerin kullanılmasındaki temel hedef, hem lider hem de astın katılımı ile gerçekleşen bir süreç olan lider-üye etkileşimi kalitesine ilişkin iki tarafın da görüşlerini almak ve algı farklılıklarını ortaya koymaktır. Bu bağlamda biri hizmet diğeri üretim işletmesi olan iki aile işletmesinde gerçekleştirilen araştırmada etkileşim kalitesinin ve alt boyutlarının kalite düzeyinin ast ve firma performansı üzerine etkileri örgütsel kültür bağlamında irdelenmiştir. Ast ve üstlerin etkileşim kalitesine ilişkin algı farklılıklarının saptandığı araştırmada genel bulgular irdelendiğinde aile işletmelerinde etkileşim kalitesinin ast performansı ve firma performansı üzerinde anlamlı ve olumlu yönde etkiye sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda etkileşim kalitesinin yönetsel performansın dolayısıyla da firma performansının belirleyicileri olan işten ayrılma niyeti ve iş memnuniyeti üzerine de etkileri olduğu saptanmıştır. Tüm bu etkileşim ve ilişkiler örgüt kültürü çerçevesinde irdelenmiş ve örgüt kültürünün etkileşim kalitesi, iş memnuniyeti, işten ayrılma niyeti, ast ve firma performansı ile ilişkileri ortaya konmuştur. Sonuç olarak ast ve firma performansında olumlu değişimler yaratmak isteyen ast ve üstlerin etkileşim kalitesinde hangi alt boyutlara daha fazla önem vermeleri gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuş, iki işletmeden elde edilen farklı bulguların kaynağı tartışılmıştır.