Foodstagramming davranışı örneğinde sosyal medya kullanım motivasyonlarını anlamak

Teknolojik gelişmelerin insanların günlük yaşamını şekillendirmesiyle birlikte, sosyal medya platformları bireylerin kendilerini ifade etme ve yaşam pratiklerini sunma biçimlerinde köklü değişikliklere neden olmuştur. Özellikle görsel içeriğin ön planda olduğu dijital ortamlarda, mekânlar ve anlar artık yalnızca yaşanılan deneyimler değil, aynı zamanda sosyal ağlarda paylaşılmak ve beğenilmek üzere tasarlanmış sunulabilir objeler haline gelmiştir. Bu dönüşümle birlikte kimlik inşası, tüketim pratikleri, gözetim ve mahremiyet gibi birçok sosyal kavramın yeniden tanımlanmasını beraberinde getirmiştir. Sosyal medya platformlarının popülarite kazanması ve kullanıcıların günlük yaşamlarını bu ortamlarda sergilemeleri, fiziksel deneyimlerin dijital temsilden ayrı düşünülemeyeceği bir çağın başlangıcını işaret etmektedir. Bu bağlamda, bireylerin seçtikleri mekânlar ve yaşadıkları anlar, sosyal medya algoritmalarına uygunluk ve dijital ortamda görünürlük potansiyeline göre değerlendirilir hale gelmiştir. İletişim araştırmalarında izler kitleyi çoğunlukla pasif bir alıcı olarak ele alan önceki yaklaşımlardan farklı olarak, kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı izleyiciyi medya kullanım sürecinde aktif bir özne olarak konumlandırmaktadır. Bu çalışma, sosyal medya kullanım motivasyonları ile foodstagramming davranışı arasındaki ilişkiyi kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı, bireylerin medya içeriklerini belirli ihtiyaçlarını karşılamak üzere seçtiğini ve aktif bir şekilde kullandığını savunarak, foodstagramming davranışının bireyler üzerindeki motivasyon ve doyumlar çerçevesinde anlamlandırılmasını açıklamada güçlü bir temel sunmaktadır Görsel içerik üretiminin sosyal medya platformlarında giderek yaygınlaşmasıyla birlikte yemek ve içecek deneyimleri yalnızca bireysel tüketim pratikleri olarak değil, aynı zamanda kimlik sunumu, sosyal etkileşim, estetik temsil ve dijital görünürlük aracı olarak değerlendirilmeye başlanmıştır. Bu bağlamda foodstagramming davranışı, bireylerin yemek/içecek fotoğraflarını sosyal medya platformlarında paylaşmaları ve bu paylaşım aracılığıyla çeşitli sosyal ve psikolojik doyumlar elde etmeleri bakımından önemli bir dijital iletişim pratiği olarak ele alınmaktadır. Araştırmada açımlayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Nicel aşamada 326 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmış; sosyal medya kullanım motivasyonları ile gastronomi/yemek hesabı takip etme, yemek/içecek fotoğrafı paylaşma ve paylaşım sıklığı gibi foodstagramming davranışını temsil eden değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Nitel aşamada ise nicel bulguların daha derinlemesine yorumlanabilmesi amacıyla 13 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Nicel bulgular, sosyal medya kullanım motivasyonlarının yemek/içecek fotoğrafı paylaşma durumuna göre anlamlı biçimde farklılaştığını göstermektedir. Yemek/içecek fotoğrafı paylaşan katılımcıların sosyal medya kullanım motivasyon düzeylerinin paylaşım yapmayan katılımcılara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca gastronomi/yemek hesabı takip eden katılımcılarda medya alışkanlıkları ve performansı, bilgi arama, kişisel statü, ilişki sürdürme ve eğlence boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Paylaşım sıklığına göre yapılan analizlerde de sosyal medya kullanım motivasyonlarının narsisizm ve kişisel sunum, medya alışkanlıkları ve performansı, boş zamanları değerlendirme, bilgi arama, kişisel statü, ilişki sürdürme ve eğlence boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Nitel bulgular sonucunda foodstagramming davranışının beş ana tema etrafında yapılandığı belirlenmiştir: deneyim ve özel an paylaşımı, sosyal onay ve geri bildirim, sosyal bağ ve geçici temas, estetik haz ve görsel sunum, kimlik sunumu ve kendini ifade etme. Bu temalar, foodstagramming davranışının yalnızca yemek fotoğrafı paylaşmaktan ibaret olmadığını; bireylerin anı kaydetme, deneyimi görünür kılma, beğeni ve yorum yoluyla sosyal onay alma, gündelik etkileşim kurma, estetik haz elde etme ve dijital kimliklerini ifade etme gibi farklı doyum alanlarıyla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

As technological developments shape people's daily lives, social media platforms have caused radical changes in the way individuals express themselves and present their life practices. Especially in digital environments where visual content is at the forefront, places and moments have become not only lived experiences but also presentable objects designed to be shared and appreciated on social networks. This transformation has brought about the redefinition of many social concepts such as identity construction, consumption practices, surveillance and privacy. The popularity of social media platforms and the display of users' daily lives in these environments marks the beginning of an era in which physical experiences cannot be considered separately from digital representation. In this context, the places individuals choose and the moments they live have become evaluated according to their suitability for social media algorithms and their potential for visibility in the digital environment. Unlike previous approaches in communication research that mostly treated the audience as a passive recipient, the uses and gratifications approach positions the audience as an active subject in the media use process. This study aims to examine the relationship between social media usage motivations and foodstagramming behavior within the framework of the uses and gratifications approach. The uses and gratifications approach provides a strong basis for explaining foodstagramming behavior within the framework of motivations and gratifications on individuals, arguing that individuals choose and actively use media content to meet their specific needs. As visual content production becomes increasingly widespread on social media platforms, food and beverage experiences have begun to be evaluated not only as individual consumption practices, but also as a means of identity presentation, social interaction, aesthetic representation and digital visibility. In this context, foodstagramming behavior is considered as an important digital communication practice in that individuals share their food/beverage photos on social media platforms and obtain various social and psychological satisfactions through this sharing. An exploratory sequential mixed method design was used in the research. In the quantitative phase, data was collected from 326 participants through a survey; The relationships between social media usage motivations and variables representing foodstagramming behavior, such as following gastronomy/food accounts, sharing food/beverage photos, and sharing frequency, were examined. In the qualitative phase, in-depth interviews were conducted with 13 participants in order to interpret the quantitative findings in more depth, and the obtained data were evaluated using the thematic analysis method. Quantitative findings show that motivations for social media use differ significantly depending on whether or not food/drink photos are shared. Participants who shared food/drink photos had higher levels of motivation for social media use compared to those who did not. Furthermore, significant differences were found in media habits and performance, information seeking, personal status, relationship maintenance, and entertainment dimensions among participants who followed gastronomy/food accounts. Analyses based on sharing frequency also revealed significant differences in social media use motivations in terms of narcissism and personal presentation, media habits and performance, leisure activities, information seeking, personal status, relationship maintenance, and entertainment. As a result of qualitative findings, it was determined that foodstagramming behavior is structured around five main themes: sharing experiences and special moments, social approval and feedback, social bonds and temporary contact, aesthetic pleasure and visual presentation, identity presentation and self-expression. These themes suggest that foodstagramming behavior is not just about sharing food photos; It reveals that individuals are related to different areas of satisfaction such as recording moments, making experience visible, receiving social approval through likes and comments, establishing daily interaction, obtaining aesthetic pleasure and expressing their digital identities.