Normal ve patolojik durumlarda trombosit demir metabolizması

Bu çalışma,trombositlerin içerdiği demir miktarını normallerde ve değişik kan hastalıklarında tayin etmek ve trombosit demir metabolizmasını incelemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmaya 124 normal,29 çeşitli kan hastalıkları (kalitatif trombosit hastalıkları ve hiposideremi ve hipersideremi ile seyreden kan hastalıkları) olmak üzere toplam 153 vaka alınmıştır.Normal vakalardan 30 unda 10 ar vakalık gruplar halinde değişik antikoagülanların (sitrat,EDTA ve ACD) trombosit demir miktarına etkileri araştırılmış,43 vakada ise çeşitli agregasyon yapıcı maddelerin(adrenalin,ADP,kollajen ve trombin) trombosit demirine etkileri incelenmiştir.Diğer 20 vakada ise trombositlerin yıkama sayısının trombositlerde saptanan demir miktarını etkileyip etkilemediklerini ortaya çıkarmak amacıyla 3 defa yıkama ile 5,7,10 defa yıkamanın karşılaştırılması yapılmıştır.Ayrıca 11 normal vakada jel filtrasyon uygulanarak klasik trombosit elde etme yöntemi ile trombosit demir içeriği yönünden mukayesesi yapılmıştır.20 normal vakayı içeren 2. grup çalışmamızda trombosit demir metabolizması 59Fe ile incelenmiştir.3.grup çalışmada ise,çeşitli patolojik hallerdeki 29 vakada jel filtrasyon yönyemi ile ayrılan trombositlerde demir miktarı araştırılmıştır.Demir tayini internasyonel Hematoloji Komitesi tarafından önerilen yöntemle yapılmıştır.Saptadığımız bulgular şu şekilde özetlenebilir: 1-Klasik yöntemlerle elde edilen trombositlerde10-9 trombosite isabet eden ortalama demir miktarı 0.025± 0.0052 mikrogram olarak bulunmuştur.Minimal derecede demir içeren antikoagulanlar kullanıldığında trombosit demiri yüksek bulunmuştur.Kullanılan antikoagulanların içerdikleri demir nedeniyle trombosit demirine etkili oldukları saptanmıştır.2-Fazla sayıda yıkamanın trombosit demir içeriği üzerine etkisi olmadığı ve üç defa yıkamanın yeterli olduğu görülmüştür. 3-59Fe ile yapmış olduğumuz çalışmada trombositlerdeki radyoaktivitenin 6-12 günler arasında en yüksek olduğu ve tepe noktasının 8.günde bulunduğu görülmüştür.Bu bulularımız trombosit demirinin megakaryositlerden geldiği açık olarak ortaya çıkarmıştır.4-Çeşitli agregasyon yapan maddelerin trombosit demir mikterına etkileri incelendiğinde,trombosit demiri ADP ile inkübasyondan önce 0.0380±0.069 mikrogram,inkübasyondan sonra 0.0274± 0.0064 mikrogram,adrenalin ile inkübasyondan önce 0.0201±0.0054 mikrogram,inkübasyondan sonra 0.0279 ± 0.0105 mikrogram kollajen ile inkübasyondan önce 0.0446±0.0081 mikrogram,inkübasyondan sonra 0.0248±0.0034 mikrogram,trombin ile inkübasyondan önce 0.0370±0.0098 mikrogram inkübasyondan sonra 0.0520±0.0073 mikrogram olarak bulunmuştur.Bu bulgular trombosit demirinin,kollajen dışında agregasyon yapan maddelerle veriş olayı sırasında ortama verilmediği göstermektedir.5-Demir eksikliği anemisinde trombosit demiri normal değerlere kıyasla düşük (0.0179± 0.0028 mikrogram) bulunmuştur.Böylece organizmanın total demiri ile trombosit demiri arasında bir paralellik olduğu ortaya çıkmaktadır.6-Trombastenide trombosit demiri 0.0282± 0.0013 mikrogram,atrombiada 0.039±0.017 mikrogram olup kalitatif trombosit hastalıklarında trombosit demiri normal değerlerde saptanmıştır.