Demirköprü Baraj Gölü'ndeki (Manisa) sudak balığı (stizostedion lucioperca (L.), 1758) populasyonunun biyolojik özelliklerinin incelenmesi

Bu çalışmada ülkemiz iç sularında doğal olarak bulunan, aşılamalarla Batı Anadolu'ya iyice yayılmış ve ekonomik değeri yüksek bir balık olan Stizostedion lucioperca (Sudak balığı) türünün Demirköprü Baraj Gölü'ndeki popülasyonunun biyolojik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün yayınlarına göre Sudak üretimi son yıllarda toplam iç su balık üretiminin %4.9'unu; Kooperatif kayıtlarına göre de Demirköprü Baraj Gölü'nde toplam balık üretiminin % 24.99'luk kısmını oluşturmaktadır. Göldeki çalışmalar sırasında, yaptığımız örneklemede Sudak Balığının % 69.33'lük bir oranla göldeki balık popülasyonları içinde dominant bir popülasyon olduğu saptanmıştır. Demirköprü Baraj Gölü ile diğer habitatlardaki Sudak popülasyonunun meristik ve morfometrik karakterleri karşılaştırılmış ve sonuçta sadece morfometrik karakterlerden Göz çapının/Baş boyuna (G/B) oranının bazı habitatlarla farklılık gösterdiği saptanmıştır. Bu popülasyonda VI: yaşa kadar bireyler saptanmıştır. Popülasyonun %42.05'ini dişi, %57.95'ini ise erkek bireyler oluşturmaktadır. Popülasyonda dişi; erkek oranı 1:1.38 olarak saptanmıştır. Sudak popülasyonundan elde edilen örneklerin çatal boyları 11.0-60.3 cm arasında; total ağırlıkları ise 14.0-2496.0 g arasında dağılım göstermektedir. popülasyonun %96'sını 33 cm'den ve 350 g.dan küçük bireyler meydana getirmektedir. Demirköprü Baraj Gölü'ndeki Sudak popülasyonunun her yaşta ulaşabildiği çatal boy değerleri sırasıyla I. yaşta 22.14 cm, II. yaşta 37.81 cm, III. yaşta 43.97 cm IV. yaşta 53.63 cm, V. yaşta 56.13 cm ve VI. yaşta 60.15 cm'dir. Elde edilen verilerden yararlanılarak hesaplanan Von Bertalanffy boyunca büyüme eşitlikleri: Dişi+Erkek için, Lt=64.54 (1-e-0.428 (t-0.018)) Dişiler için,Lt=63.47 (1-e-0.454 (t-0.058)) Erkekler için, Lt=60.92 (1-e-0.496 (t-0.088)) olarak bulunmuştur. Sudak popülasyonunun her yaşta ulaşabildikleri ağırlık değerleri de sırasıyla I. yaşta 113.97 g, II. yaşta 564.57 g, III. yaşta 852.33 g, IV. yaşta 1580.50 g, V. yaşta 2110.50 g ve VI. yaşta 2392.00 g.'dır. Von Bertalanffy ağırlıkça büyüme eşitlikleri de: Dişi+Erkek için, Wt=2550.94 (1-e-0.428 (t-0.018))2.96 Dişiler için, Wt=2456.71 (1-e-0.454 (t-0.058))2.98 Erkekler için, Wt=2045.00 (1-e-0.496 (t-0.088))2.93 olarak bulunmuştur. Toplam 868 adet örnekten ölçülen çatal boy ve total ağırlık değerlerine dayanılarak bulunan boy-ağırlık allometrik büyüme eşitlikleri de: Dişi+Erkek için, W=0.01121 L2.96 (r=0.992) Dişiler için, W=0.01044 L2.98 (r=0.993) Erkekler için, W=0.01206 L2.93 (r=0.991) olarak bulunmuştur. Sudak popülasyonunda % 74.57 ile I.yaş grubu en verimli gruptur. Diğer yaş gruplarında ise verimlilik toplamı % 25.43'tür. Demirköprü Baraj Gölü'ndeki Sudak popülasyonunun yaşama oranı %22.54 olarak bulunmuştur. Total mortalite katsayısı (Z) 1.49y-1, doğal mortalite katsayısı (M) 0.65y-1 olarak hesaplanmıştır. Balıkçılık mortalite katsayısı da (F) 0.84y-1 olarak bulunmuştur. popülasyonda sömürülme oranı %56 olarak saptanmıştır. kondisyon faktörü değerleri aylara göre dişilerde 0.900-1.908, erkeklerde ise 0.891-1.122 arasında değişmektedir. yaşlar itibarıyla kondisyon faktörü değerlerinde önemli bir değişiklik gözlenmemektedir. Gonadsız ağırlık kullanılarak hesaplanan kondisyon faktörünün mevsimsel açıdan varyans analizi sonucunda, mevsimler arasında beslenme durumunun farklı olduğu bulunmuştur. Elde edilen Sudak örneklerinin mide içeriklerinin incelenmesi sonucunda, besinlerinin %65.55'ini chironomid larva ve pupalarıon oluşturduğu saptanmıştır. Bu besin grubunu %24.06 ile balıklar, %8.89 ile gammarid üyeleri ve %1.50 ile diğer Insecta üyeleri izlemektedir. Balıklar içinde en fazla bentik türlerden olan Knipowitschia sp.'yi tüketmektedir. Bu av türü yaz hariç diğer mevsimlerde besin içinde önemli bir yer tutmaktadır. Yaz periyodunda ise av balıkları açısından daha çok kendi türünü ve Chalcalburnus chalcoides'i tüketmektedir. Sudak balığının üreme periyodunun Şubat başlarından Nisan ortalarına kadar sürdüğü saptanmıştır. Cinsel olgunluğa erişme yaşı I-II olarak bulunmuştur. ovaryumların incelenmesi sonucunda total fekonditenin 19275 ile 392982 yumurta arasında değiştiği saptanmıştır. Ayrıca çatal boy ve total ağırlık ile yumurta sayısı arasındaki ilişki incelenmiş ve regresyon eşitlikleri: F= 2.629 L2.79 (r=0.900, N=33) F=242.263 W-0.88 (r=0.899, N=33) olarak bulunmuştur. Yumurta çapı incelemelerinde maksimum yumurta çapına Mart ayında (1.085 mm) rastlanılmıştır. Birim çatal boy ve total ağırlığa düşen yumurta veriminin (nispi fekondite) sırasıyla 719 ile 6517 yumurta/cm arasında ve 40 ile 172 yumurta/g arasında değiştiği saptanmıştır.