İzmir'de homogami eğilimleri: Demografik, kültürel ve sosyo-ekonomik faktörlerin etkisi

Homogamiye ilişkin davranış ve eğilimlerin mercek altına alındığı bu alan araştırmasının kavramsal rotasında ilk olarak aile ve evlilik tanımlanarak bizi homogamiye götüren üst yapılara netlik kazandırılmıştır. İkinci basamak olarak toplumlarda yaygın olarak görülen eşleşme ve evlilik türlerine değinilmiş ve nihayetinde homogaminin ne olduğunun yanı sıra diğer eşleşmelerden nasıl ayrıldığı anlatılmaya çalışılmıştır. Homogami ve endogami arasındaki kavramsal kargaşaya son verilmek istenerek iki kavram arasında ne türden ayrılıklar olduğu üzerine tartışmalar yürütülmüştür. Kavrama ilişkin teorik çerçeve içinde yapısal ve makro ekonomik kuramlardan hareketle modern ve sonrası dönemdeki evlilik yapılarının biçim değiştirdiğini; atfedilmiş ya da doğuştan kodlanarak getirilmiş kültürel değerler temelindeki eşleşme davranışlarının yerini sonradan kazanılan sosyoe-konomik statüye dayalı eşleşmelerin aldığı iddiası değerlendirilmiştir. Sosyo-ekonomik statü için Marx'ın sınıf kavramından ziyade Weber'in statü kavramına atıfta bulunularak yüksek sosyo-ekonomik statünün kendi içine kapanma eğilimlerinin homogami üzerinden devam ettiğine dair argümanlar geliştirilmiştir. Ayrıca romantik ilişkilerin homogami ile çelişip çelişmediği konusundaki çağdaş tartışmalar da ele alınmaktadır. Çalışmanın literatür kısmı homogaminin hangi biçimlerde görülebileceğine referans olan çeşitli ampirik ve kuramsal çalışmalardan örneklerin aktarılmasıyla sonlandırılmıştır. Çalışmanın metodolojisi, amaçlarına ve problem yapısına uygun olarak nicel yöntem altında tarama (survey), betimleme ve karşılaştırma desenlerini içermektedir. Araştırmanın örneklemi İzmir'de yaşayan 18-64 yaş aralığında 399 evli katılımcıdan oluşmaktadır. Örneklem seçilirken tabakalandırılmış oranlı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Tabakaların belirlenmesinde ulusal sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksleri baz alınmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze uygulanan yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmıştır. Veriler çözümlenirken bağımsız değişkenlerin homogami eğilimleri üzerinde etkisini ölçebilmek amacıyla betimsel istatistiklerle beraber gruplar arası farkların anlamlılığı tek faktörlü ANOVA, bağımsız örneklem t-testi ve Welch testlerine başvurulmuş kimi zaman net olmadığı düşünülen test sonuçları için Tamhane T2 ve Tukey HSD post-hoc testleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda homogamik davranış sergilemenin bu davranışa ait homogami tutumlarını etkilendiğinin yanı sıra çeşitli demografik, kültürel ve sosyo-ekonomik faktörlerle homogami eğilimlerinin yönünün ve biçiminin değiştiğine/ilişkiselliğine dair önemli bulgular elde edilmiştir.Araştırmanın bulgularının geliştirilmesi ve eksik kalan kısımlarının tamamlanması adına çeşitli öneriler getirilmesiyle çalışma tamamlanmıştır.