Düyun-ı Umumiye’nin Batı Anadolu faaliyetleri: (1881-1914)

Düyun-ı Umumiye’nin Batı Anadolu Faaliyetleri (1881-1914) adını taşıyan bu çalışmada bölge ve zaman sınırlamasına riayet edilerek, Düyun-ı Umumiye İdaresi’nin vergi toplama, denetim pratikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte yabancı ortaklar girişimi olarak nitelendirebileceğimiz bu kurumun, yerli üreticiler, tüccarlar ve köylüler üzerindeki etkilerinin izi sürülmüştür. Bu çalışmada ağırlıklı olarak Osmanlı Arşivleri materyalleri kullanılmıştır. Tezin amacı en temelde bir küçük üretici hanesinde, Düyun-ı Umumiye İdaresi’nin var olduğu yıllardaki değişimi-dönüşümü ortaya çıkarabilmektir. Çalışmada Batı Anadolu’nun sahip olduğu ticari olanaklar, demiryolları, ticari tarım gibi kavramlar da incelenmiş olmakla birlikte bu incelemeler Düyun-ı Umumiye İdaresi ile alakalı olduğu ölçüde incelenmiştir. Batı Anadolu bölgesi Osmanlı İmparatorluğu için oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Batı Anadolu’nun bu önemi onun ticari potansiyeli ve iklimsel, mekânsal çerçevesi dolayısıyladır. Bu önem, Düyun-ı Umumiye İdaresi tarafından da aynen yansıtılmıştır. Örneğin, İmparatorluk topraklarını Müdüriyet ve Nezaret şeklinde bölen Düyun-ı Umumiye İdaresi, Batı Anadolu’nun potansiyelinin farkında olduğundan dolayı bu bölgeyi en geniş yönetim birimi olan Nezaret şeklinde idare etmiştir. Bölge en çok tütün tarımı ile bilinse de üzüm, incir gibi ürünlerin yanında tuz ve balıkçılık gibi konularda da Düyun-ı Umumiye İdaresi için önem taşımıştır. Bu çalışmada Düyun-ı Umumiye İdaresi’nin faaliyete geçtikten 1914 yılına kadar Batı Anadolu’da uyguladığı faaliyetler incelenmiştir. Bu çalışmada Düyun-ı Umumiye İdaresi’nin bir sömürge aparatı olup olmadığı da sorgulanmıştır. Bu çalışmanın önemi daha önce böyle bir çalışmanın hiç yapılmamış olmasından da kaynaklanmaktadır. Bu konu henüz literatürde gereken ilgiyi çekememiştir. Bunun bir getirisi olarak çalışma, temelde Osmanlı Arşivlerine dayanmıştır. Çalışmada, okuyucuya Düyun-ı Umumiye İdaresi’nin faaliyetleri aktarılırken, Osmanlı İmparatorluğu’nun mali egemenlik haklarına getirilen sınırlamalara da dikkat çekilmiştir.

In this study, titled "Activities of the Ottoman Public Debt Administration in Western Anatolia (1881-1914)," the tax collection and auditing practices of the Ottoman Public Debt Administration (OPDA) are uncovered while adhering to specific regional and temporal boundaries. Furthermore, the impacts of this institution—which can be characterized as a foreign partnership initiative—on local producers, merchants, and peasants are traced. The study predominantly utilizes materials from the Ottoman Archives. The primary objective of the thesis is to reveal the change and transformation within a small-scale producer household during the years of the OPDA’s operation. While concepts such as Western Anatolia’s commercial opportunities, railways, and commercial agriculture are examined, these analyses are limited to their relevance to the OPDA. Western Anatolia holds a highly significant position within the Ottoman Empire due to its commercial potential and its climatic and spatial framework. This significance was directly reflected in the organizational structure of the OPDA. For instance, the Administration, which divided imperial territories into Directorates (Müdüriyet) and Superintendencies (Nezaret), managed Western Anatolia as a Superintendency—the largest administrative unit—recognizing the region's vast potential. Although the region is most renowned for tobacco cultivation, products such as grapes and figs, as well as sectors like salt and fishing, were also of great importance to the OPDA. This study examines the activities implemented by the OPDA in Western Anatolia from its inception until 1914. It also questions whether the Administration functioned as a colonial apparatus. The significance of this research stems from the fact that such a study has not been conducted before, as the subject has yet to receive adequate attention in the literature. As a result, the work is fundamentally based on Ottoman Archival records. While conveying the activities of the OPDA to the reader, the study also highlights the restrictions imposed on the financial sovereignty rights of the Ottoman Empire.