Arkaik Dönem’den Hellenistik Dönem’e Troas, Aiolis, İonia bölgelerinde bebek ve çocuk mezarları

Bu tez, Troas, Aiolis ve İonia bölgelerinde Arkaik Dönem'den Hellenistik Dönem'in sonuna kadar uzanan süreçte bebek ve çocuk mezarlarını hem kronolojik bir dizin içinde hem de bölgeler arası karşılaştırmalı bir perspektifle ele almaktadır. Mezar tipleri, gömü uygulamaları ve buluntu içerikleri; antik Yunan toplumunun sosyo-kültürel yapısı gözetilerek değerlendirilmiştir. Dini ritüellerin bu gelenekler üzerindeki etkisine ise verilerin izin verdiği ölçüde yer yer değinilmiştir. İncelenen her üç bölgede de ortak bulgu, bebek ve çocuklar için Arkaik Dönem'den Hellenistik Dönem'e kadar inhumasyon gömü geleneklerinin baskın olarak kullanılmasıdır. Kremasyon ise dönemlere göre farklılık göstermektedir: Arkaik Dönem’de belirli bir yaşın üzerindeki çocuklarda nadiren görülen bu uygulamaya, Klasik Dönem’de hiç rastlanmamıştır. Hellenistik Dönem’de ise kremasyon yeniden, ancak yine sınırlı sayıda örnekte ortaya çıkmakta; bu mezarlarda bebek veya çocuğun olasılıkla ebeveynlerinden biri olan bir yetişkinle birlikte gömüldüğü anlaşılmaktadır. Bu durum, ebeveyn ile eş zamanlı ölümlerde ya da aile mezarı geleneğini sürdürme amacıyla istisnai koşullarda bebek ve çocuklara kremasyon uygulandığını göstermektedir. İnhumasyon mezar tipleri arasında her üç bölgede de bebekler için yaygın olarak enkhytrismosun tercih edildiği, buna karşın enkhytrismos için kullanılan kapların kent bazında ve dönemsel olarak değişimler gösterdiği belirlenmiştir. Bu tip mezarlarda hediye bırakma geleneğinin genel olarak sınırlı olduğu saptanmıştır. Bu durum, bebek mezarlarındaki sınırlılığın yalnızca ailenin statüsü ve ekonomik gücünden değil, Anthesteria aracılığıyla henüz tam bir toplumsal kimliğini kazanamadan vefat eden bireylerin sosyal konumundan da kaynaklanabileceğini düşündürmektedir. Bölgeler arasındaki farklılıklar, ağırlıklı olarak mezar tiplerinde ve kontekstlerinde kendini göstermektedir. Mezar kontekstlerinde ailenin ekonomik gücü, kentin yerel üretim geleneği ve coğrafi konumu gibi etkenler doğrultusunda farklılıklar bulunmaktadır. Buna karşın, her üç bölgede de koku kaplarının ritüel amaçlı kullanımı ve minyatür kapların yaygınlığı, ortak eğilimlerin de olduğunu göstermektedir. Arkaik Dönem’de çocukların daha çok tek başına gömüldüğü görülmektedir. Klasik Dönem'e ilişkin veriler diğer dönemlere kıyasla oldukça sınırlı olmakla birlikte, mevcut bulgular yetişkin bireylerle paylaşılan mezarların bu dönemde arttığına işaret etmektedir. Hellenistik Dönem’de ise bebek ve çocukların yetişkinlerle beraber birlikte defnedilme oranında belirgin bir artış olduğu görülmektedir. Bölgesel farklılıklar ve dönemsel değişimlerin yanı sıra, her üç bölgede tutarlı biçimde gözlemlenen bulgular, bebek ve çocuk ölü gömme geleneklerinin ortak bir kültürel zeminden beslendiğini ve köklü bir inanç sistemine dayandığını ortaya koymaktadır.

This thesis examines infant and child burials in the Troad, Aeolis and Ionia regions within a chronological framework spanning from the Archaic Period to the end of the Hellenistic Period, adopting both a temporal and interregional comparative perspective. Grave types, burial practices and grave goods have been evaluated with reference to the socio-cultural structure of ancient Greek society. The influence of religious rituals on these practices has been addressed where the evidence permits. A common finding across all three regions is the predominant use of inhumation for infant and child burials from the Archaic through the Hellenistic Period. Cremation, by contrast, varies by period: it is rarely attested among older children in the Archaic Period and entirely absent in the Classical Period. In the Hellenistic Period, however, cremation reappears in a limited number of cases, and in these instances the infant or child appears to have been interred together with an adult, presumably a parent. This pattern suggests that cremation was applied to infants and children only under exceptional circumstances, either in cases of simultaneous death with a parent or as a means of preserving the tradition of the family grave. Among inhumation burial types, enchytrismos was the most widely preferred method for infants across all three regions, though the vessel forms used for this practice varied by site and period. It has been established that the tradition of grave good deposition in this type of grave is generally limited. This suggests that such limitation in infant burials may stem not only from family status and economic capacity, but also from the social position of individuals who died before attaining full personhood through the Anthesteria. Regional differences manifest primarily in grave types and grave contexts. Variation in grave goods correlates with factors such as family economic capacity, local production traditions, and geographic location. At the same time, the ritual use of unguent vessels and the widespread presence of miniature vessels constitute shared tendencies observed across all three regions. In the Archaic Period, children were predominantly buried individually. Although evidence for the Classical Period is considerably more limited than for other periods, available data indicate an increase in graves shared with adult individuals during this period. In the Hellenistic Period, a marked increase is observed in the burial of infants and children with adults. Beyond regional variations and chronological transformations, the mortuary evidence consistently documented across all three regions indicates that infant and child burial customs were embedded in a shared cultural substratum and sustained by a deeply rooted system of beliefs.