Ebu'l-Hasan el-Kummî'nin Tefsirinde Esbâb-ı Nüzûl Kullanımı

Âyet veya sûrelerin indirilmesine sebep olan olay, hâdise ve şartları inceleyen esbâb-ı nüzûl, Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılması noktasında Ulûmu’l-Kur’ân’ın en önemli unsurlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Erken dönemden itibaren müfessirler, âyetleri açıklarken bir yöntem olarak esbâb-ı nüzûl rivâyetlerine başvurarak eserlerinde pek çok rivâyete yer vermişlerdir. Bu müfessirlerden biri hicri üçüncü asrın sonunda yaşayan Ebu’l Hasan el-Kummî’dir. Şiî bir müellif olan el-Kummî de esbâb-ı nüzûlü kullanmaktan müstağni kalamamış hem bir rivâyet hem de bir dirâyet tefsiri özelliği taşıyan Tefsîru’l-Kummî isimli eserinde çok sayıda esbâb-ı nüzûl rivâyetine yer vermiştir. Bu çalışmada, müfessirin tefsirinde kullandığı esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini tespit ederek söz konusu rivâyetlerdeki sened kullanımı, kaynakları, yöntemi ve bunlar hakkındaki kanaatlerini inceledik. Ebu’l-Hasan el-Kummî’nin, esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini mensubu olduğu İmâmiyye mezhebinin görüşleri çerçevesinde kullandığı ve bu ideolojiyi temellendirmek için imâmet, velâyet, ric‘at, Ehl-i Beyt’in masumiyeti, Hz. Ali’nin fazileti gibi konuları çeşitli âyetlerle ilişkilendirerek açıklamalarda bulunduğunu tespit ettik.