Royal deniz hıyarının (Stichopus regalis) morfolojik özelliklerin belirlenmesi, mevsimsel biyokimyasal kompozisyonunun ve ağır metal yükünün tesbiti

Bu çalışmada ülkemizde ihracatı gerçekleştirilen ve yetiştiricilik potansiyeli olan deniz hıyarı türlerinden birisi Stichopus regalis (Cuvier, 1817) türünün mevsimsel karkas et ağırlığı, vücut boyu, kas ağırlığı ve kas boyları arasındaki ilişki, mevsimsel besinsel kompozisyonu ve ağır metal yükü incelenmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye Ege Denizi, Çeşme Ildır koyundan her ay S. regalis toplanarak, karkas et (iç organsız vücut) ve boyu ile türün kas bandı boyu ağırlığı ölçülerek her mevsime ait 30 bireyin eti ve kası homojenize edilerek biyokimyasal kompozisyonu ve ağır metal içerikleri analiz edilmiştir. Çalışma sonunda bireylerin aktif oldukları ilkbahar ve sonbahar aylarında en yüksek ağırlığa ve boy uzunluğuna sahip oldukları saptanmıştır. Bununla birlikte, bireylerin karkas et ağırlığı ile boy uzunlukları arasında da önemli bir ilişki saptanmıştır. En yüksek korelasyon sayısı ilkbahar mevsiminde hesaplanmıştır (r=0,782). Genel olarak, vücut ağırlığı arttıkça bireylerde kas yoğunluğu da artmaktadır. En yüksek karkas et ile kas arasındaki korelasyon katsayısının yaz mevsiminde (r=0,940), en düşük ise ilkbahar mevsiminde olduğu kaydedilmiştir (r =0,646). Bireylerin kas dokusu karkas ete oranla daha yüksek protein ve yağ içeriğine sahiptir. Mevsimin, türlerin hem karkas etin hem de kas dokusunun biyokimyasal içeriğine etkisi olduğu görülmüştür. Genel olarak kasta ağır metal birikiminin daha fazla olduğu saptanmıştır. Bu nedenle türlerin yetiştiriciliği için besinsel kompozisyonlarının zenginleştirilmesinde sıcaklığın ve buna bağlı beslenmenin önemli olduğu görülmektedir. Bununla birlikte ağır metal açısından çevre koşullarının temiz olduğu yerlerde yetiştiriciliğinin yapılması uygundur. S. regalis türünün özellikle kas dokusu çinko açısından zengindir. Ancak arsenik, kurşun ve bakır gibi zehirli ağır metaller için türlerin ve çevrenin izlenme çalışmaları yapılarak, yönetmeliklerde deniz hıyarında kabul edilebilir limitlerin belirlenmesinin uygun olacağı görülmüştür.;S. Regalis, Kimyasal Kompozisyon, Ağır Metal, Morfolojik Özellikler.;S. Regalis, Chemical Composition, Heavy Metal, Morphological Feature.