İklim değişikliğinin kuraklığa etkisinin havza ölçeğinde model bazlı irdelenmesi

Kuraklık, yağışların uzun süreli olarak ortalamanın altına düşmesiyle toprak ve su kaynakları ile tüm canlı hayatını olumsuz olarak etkileyen ve hidrolojik dengede bozulmalara yol açan doğal bir olaydır. Kuraklık dünyanın birçok bölgesinde sıklıkla görülen ve iklim değişikliğiyle beraber artış gösteren doğal felaketlerdendir. Bu nedenle, gelecek kuraklıkları tahmin etmek su kaynakları yönetimi ve planlaması açısından esas olduğu kadar insan yaşamı için de oldukça önemlidir. Meteorolojik değişkenlerin ileriki yıllarda (projeksiyon) iklim değişikliğine bağlı tahminlerinde çok sayıda iklim modeli kullanılmaktadır. Bu modeller, genel itibariyle geçmiş yıllara (referans) ait iklimsel değişkenleri kullanılarak geleceğe yönelik tahminler yapmaya ve iklimde meydana gelecek değişimlerin değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Öte yandan meteorolojik değişkenlere ait tahminler çeşitli hidrolojik modellerde kullanılarak projeksiyon dönemlerindeki hidrolojik değişimler (akım değerleri) tahmin edilebilmektedir. Projeksiyon dönemine ait hidrometeorolojik değişkenlerle yapılacak kuraklık analizleri geleceğe dair, çalışma bölgesi özelinde önemli bilgiler sunmakta ve alınabilecek önlemler açısından yol göstermektedir. Bu tez kapsamında, iklim değişikliğinin Gediz Havzası özelinde kuraklığa etkisi incelenmiştir. Bölgede meteorolojik kuraklığın analizi noktasal gözlemler ile geçmiş dönem için, gelecek dönem için ise RCP 4.5 ve RCP 8.5 senaryoları baz alınarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte özellikle projeksiyon dönemindeki hidrolojik kuraklığın belirlenmesinde ise GR2M hidrolojik modeli kullanılmış ve tahmin edilen akım değerleri ile kuraklık analizleri gerçekleştirilmiştir. Kuraklık analizleri geçmiş ve gelecek dönemler için karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.

Drought is a natural phenomenon that negatively effects soil and water resources, as well as all forms of life, by causing a long-term decrease in precipitation below average levels, leading to disruptions in the hydrological balance. Drought is one of the natural disasters frequently observed in many parts of the world and is increasing in intensity and frequency due to climate change. Therefore, predicting future droughts is not only essential for water resource management and planning but also highly important for human life. Numerous climate models are used to project future meteorological variables under climate change scenarios. These models generally utilize climatic variables from past years (reference period) to make projections about the future and to assess potential changes in climate. On the other hand, forecasts of meteorological variables can be used in various hydrological models to estimate hydrological changes (streamflow values) during projection periods. Drought analyses based on hydrometeorological variables from these projection periods provide significant insights specific to the study area and guide the development of possible mitigation strategies. Within the scope of this thesis, the impact of climate change on drought in the Gediz Basin has been examined. Meteorological drought in the region was analyzed using point-based observations for the historical period, while the future period was evaluated based on RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios. In addition, to determine hydrological drought, particularly during the projection period, the GR2M hydrological model was used, and drought analyses were conducted using the predicted streamflow values. The drought analyses have been presented in a comparative manner for both historical and future periods.