Deprem ve konut fiyatları ilişkisi: Konutlarda depreme dayanıklılık ekseninde İstanbul ve İzmir analizleri

Deprem, zamanı ve şiddeti önceden kesin olarak belirlenemeyen, yıkıcı sonuçları ile maruz kalan insanların hayatını, gerçekleştiği coğrafyayı ve ekonomiyi doğrudan etkileyen bir doğal afettir. Tarihsel süreçte Türkiye coğrafyası büyük ve yıkıcı depremlere sahne olmuş, günümüzde ülkemiz bir deprem ülkesi olarak nitelendirilmeye başlamıştır. Bu kapsamda, bu çalışmada amaç, Türkiye’nin iki büyük metropolü olan İstanbul ve İzmir’de konutların depreme dayanıklılığının konut fiyatları üzerindeki etkisini analiz etmektir. Çalışmanın birinci bölümünde deprem ve konut piyasası ilişkisine yer verilmektedir. İkinci bölümde konut fiyatlarının belirleyicileri ile yine bir belirleyici olarak deprem ile ilgili literatür analiz edilmektedir. Son olarak üçüncü bölümde, depreme dayanıklılığın konut fiyatlarına etkilerine dair kesit veri analizlerine yer verilerek İstanbul’da 380, İzmir’de 280 konutun fiyatları üzerinden değerlendirmeler yapılmaktadır. Elde edilen bulgulara göre hem İzmir hem de İstanbul için konut fiyatlarını etkileyen değişkenler, şehir merkezine yakınlık, otopark mevcudiyeti ve denize yakınlık olarak bulunurken; konutların depreme dayanıklılığının konut fiyatları üzerinde anlamlı bir etkisine rastlanmamıştır. Bu bulgular ışığında toplumda deprem farkındalığının arttırılması, konut kredi faiz oranlarının düşük tutulması ve az katlı yapılaşma ekseninde İzmir ve İstanbul’da kentsel dönüşüme hız kazandırılması temel politika aksiyonları olarak önerilmektedir. Çalışmanın önemi, güncel verilerle depremin konut fiyatlarına etkisini İstanbul ve İzmir için analiz ederek mevcut durumu ortaya koyması ve ilgili literatüre katkı yapması noktalarında ortaya çıkmaktadır.