Değişen ekolojik koşulların Bafa Gölü balık populasyonlarına ve balıkçılığı etkisi

Bafa Gölü'nün içerisinde olduğu Büyük Menderes Nehri havzasındaki kuraklık periyotları ve nehir kanalı üzerinde yapılan rezervuarlar ile gölün kıyısındaki faaliyetlerin etkisi ile göl büyük bir ekolojik yıkım yaşamış ve hâlihazırda bu gölün ekosistemi stabil duruma gelememiştir. Bu büyük ekolojik değişim su bütçesinde katkı sağlayan kaynaklarda meydana gelen değişimler ile son yıllarda gözlenen kuraklık periyotları gölün su kalitesinde özellikle tuzluluğunda büyük bir değişime neden olmuştur. Bu süreçte gölde meydana gelen bu değişimin balık biyoçeşitliğini ve balıkçılığı nasıl etkilendiğini ortaya koymak amacıyla 2018-2019 yılı kurak ve ıslak periyotlarda bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çevresel değişkenlerden sıcaklık, pH, tuzluluk, elektriksel iletkenlik, çözünmüş oksijen miktarları in situ olarak WTW Multi 3430 ölçüm cihazı kullanılarak saptanmıştır. Balık örneklemelerinde "TS-EN 14757 Su Kalitesi-Değişen göz açıklıklı sık örgülü ağlarla balık numunesi alınması" kriterine uygun standart bentik ağlar ile, 175 m uzunluğunda, her biri 35 m boyunda ve 3 m yüksekliğinde olan, düğümden düğüme göz genişliği 10, 20, 30, 40 ve 50 mm göz açıklığına sahip galsama ağları kullanılmıştır. Balıkçılık donanımları yüz yüze görüşmeler ve yerinde av araçlarının incelenmesi ile belirlenmiştir. Tuzluluk göl kıyısına yapılan ilk müdahaleden itibaren günümüze kadar yaklaşık %280 artarak ‰12, 3'e çıkmıştır. Bu değişim sonucu gölün ihtiyofaunasında 1990 öncesi 17 tür varken günmüzde bu sayı 12'e inmiştir. Bu değişim sürecinde türlerin yaklaşık %60'ı ortamdan elimine olmuş, günümüzde ise 3 yeni balık türü gölde belirlenmiştir. Çevresel değişkenlerin etkisi ile gölün doğal faunsı içinde bulunan Atherina boyeri tüm balık populasyonu içinde %94, 71'lik bir bulunurluk ile baskın hale gelmiş ve gölün istilacı balığı olmuştur. Buna ilaveten gölün balıkçılık verimi %90 azalarak 312400 kg/yıl'dan 31125 kg/yıl'a düşmüştür. Çalışma sonucunda, Anguillidae, Mugilidae, Atherinidae, Syngnathidae, Cyprinodontidae, Moronidae, Sparidae ve Gobiidae ve Poeciliidae familyalarına ait 12 takson (Anguilla anguilla, Atherina boyeri, Aphanius fasciatus, Gambusia holbrooki, Synganthus abaster, Syngnathus acus, Mugil cephalus, Chelon ramada, Chelon auratus, Dicentrarchus labrax, Sparus aurata ve Gobius niger) gölden belirlenmiştir. Bu türler içinde en baskın türün %94, 71'lik oranla Atherina boyeri olduğu, yılan balığı ve kefal balıklarının ise gölde en fazla avlanılan türler olduğu belirlenmiştir. Göldeki bu tuzluluk artışı göl biyotasında önemli değişikliklere neden olmuştur. Bu esnada tuzluluk artışı ile bazı türler elimine olurken bazıları da çok iyi uyum göstererek istilacı durumuna gelmiştir. Balıklar içinde Atherina boyeri bu tip istilacı durumda olan türlerdendir. Gölde mevcut avlanma tekniklerinin yanı sıra Gümüş balığı üzerine avcılık yapılabilmesi sağlanmalıdır. Gölde balıkçılığın desteklenmesi için hâlihazırda mevcut Sakızburnu Dalyanı'nın kapatılıp yıkılmasından dolayı Serçin Prizi civarında yeni bir dalyan işletmeciliğinin yapılması sağlanmalıdır.;İklim değişikliği, balık faunası, çevresel değişkenlerin etkisi, yerel balık ağlarının özellikleri, Batı Anadolu, Bafa Gölü.;Climate change, fish fauna, influence of environmental variables, characters of local fishnets, Western Anatolia, Lake Bafa.