Türk devrinde Urla kazası 1080-1980

Urla, Anadolu'nun batısında, Adalar Denizine girmiş aynı adlı yarımadanın ortasında yer alan bir iskân yeridir. Günümüzde İzmir vilayetinin bir ilçesidir. Urla'nın üzerinde yer aldığı topraklar, antik dönemde ünlü Klazomenai şehrinin sahası idi. Hatta Klazomenai şehri, bugün Urla'nın sınırları içinde kalmıştır. Urla iskelesi bu şehrin yerindedir. Klazomenai; adı ile Türk devrinde devam etmişse de, bu adı taşıyan iskan yeri, gerçek Klazomenai'den 10-12 km daha doğudadır. Urla 10820'lerde Türklerin eline geçti. Fakat Çaka Bey'in bu ilk fethi kısa sürmüş, Bizans 1097 de buraları geri almıştır. 15-17 senelik bu ilk dönemin fazla bir hatırası kalmamıştır. Urla, XIV.yy başlarından itibaren Aydınoğullarının akınlarına uğramıştır. Gazi Umur Beğ İzmir'e hakim olduğu sırada, küçük kardeşi İbrahim Beğ de Urla yöresini almış, hatta Eritrea/Ildırı{yı da almıştır. İbrahim Beğ'in fethi "Fatih" diye anılmasına yol açmış olup, Urela'nın ortaya çıkması bu sırada olmuştur. Çünkü Çeşme, bir dış ticaret kapısı olarak belirmiş, Çeşme'den Anadolu içlerine giden yol üzerinde Urla da bir Pazar oluşmuştur. Pazara yakın yapılan cami (Fatih İbrahim Beğ Camii) Urla'nın bir köy, sonra da kasaba oluşmasına olumlu etki yapmıştır. Urla; Çeşme'den Anadolu içlerine yol sebebiyle, kısa zamanda çok büyük gelişme göstermiş, nüfusu artmış, kalabalıklaşmış ve zenginleşmiştir. Hersekzade Ahmed Paşa bu sırada bir hamam yaptırmış, önemli bir gelişmeye sahne olduğundan, çoklarının dikkatini çekmiştir. Kanuni'nin annesi Hafsa Sultan, burasını Manisa'daki imaretine vakfettirmiştir. Urla bu yıllarda tam bir Türk-İslam şehridir. XVII.yy başlarında İzmir ortaya çıkıp Çeşme yolu işlemez olunca Urla'da bir durgunluk dönemi başladı. Evliya Çelebi böyle bir Urla anlatır. XVIII. ve XIX. yüzyılda ise işgücü açığı sebebiyle Rumlar bu yörelere aktılar. Urla ve çevresi zamanla kalabalık bir Rum nüfusa sahip oldu ancak bunlar 1922 de gittiler ve Urla, günümüze kadar Türk şehri özelliğini devam ettirdi. Urla'da XV-VXI. yüzyıllardan kalma birçok eser vardır.