Tütün kullanımının sözsüz iletişim çerçevesinden incelenmesi: Nitel bir çalışma

Bu araştırma, tütün kullanımının yalnızca biyolojik bir bağımlılık davranışı değil, aynı zamanda bireylerin kimlik inşası, toplumsal aidiyet geliştirme ve stresle başa çıkma biçimleriyle ilişkili bir sosyal pratik olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, tütün kullanımını sözsüz iletişim bağlamında ele alarak bireylerin bu davranış aracılığıyla kendilerini ve sosyal çevreleriyle ilişkilerini nasıl ifade ettiklerini incelemektedir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüştür. Veriler, Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Sigara Bırakma Polikliniği'ne başvuran 18 yaş ve üzeri, tütün kullanım geçmişine sahip 10 katılımcı ile yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmeler ses kaydına alınmış, yazıya dökülmüş ve Braun & Clarke (2006) tarafından geliştirilen tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda, katılımcıların tütün kullanımına ilişkin deneyimleri dört ana tema altında toplanmıştır: Kimlik ve Aidiyet, Sosyal Etkileşim ve İletişim, Başa Çıkma ve Duygusal Düzenleme, Toplumsal Normlar ve Tepki Davranışları. Bulgular, tütünün katılımcılar için sadece fiziksel bir ihtiyaç değil, aynı zamanda duygusal bir destek, sosyal bağ kurma aracı ve kimliksel bir sembol olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, sigarayı kimi zaman sosyal bir ritüel, kimi zaman da bireysel stresle baş etme aracı olarak tanımlamıştır. Sonuç olarak, tütün kullanımının bireylerin yaşamında çok katmanlı anlamlar taşıdığı, bu davranışın toplumsal bağlamdan ve sözsüz iletişim biçimlerinden bağımsız düşünülemeyeceği görülmüştür. Araştırma, bağımlılık çalışmalarına bütüncül ve anlam temelli bir bakış açısı kazandırmayı; ayrıca sosyal hizmet ve halk sağlığı uygulamalarına kültüre duyarlı yaklaşımlar geliştirilmesi yönünde katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study aims to explore tobacco use not merely as a form of biological addiction, but as a social practice intertwined with individuals' identity construction, sense of belonging, and coping strategies. The research focuses on understanding tobacco use within the framework of nonverbal communication, examining how individuals express themselves and interact with their social environments through this behavior. A phenomenological qualitative design was employed to gain an in-depth understanding of the lived experiences of tobacco users. Data were collected through semi-structured, in-depth interviews with 10 adult participants who had a history of tobacco use and had applied to the Ege University Smoking Cessation Clinic. The interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using thematic analysis following the six-phase process proposed by Braun and Clarke (2006). The analysis revealed four main themes describing participants' experiences with tobacco use: Identity and Belonging, Social Interaction and Communication, Coping and Emotional Regulation, and Social Norms and Behavioral Resistance. Findings indicate that tobacco use is perceived by participants not only as a physical necessity but also as an emotional support, a means of social bonding, and a symbolic component of self-expression. Participants described smoking both as a social ritual and as a personal strategy for coping with stress and emotional tension. In conclusion, tobacco use appears to hold multilayered social and psychological meanings that cannot be understood independently of its communicative and cultural context. This study contributes to the field of addiction research by providing a holistic, meaning-centered perspective, and offers insights for the development of culturally sensitive interventions within social work and public health practices.