İnfertil kadınlarda yalnızlık düzeyi ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi

Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı, İnfertilite polikliniğinde 1 Ağustos-31 Aralık 1998 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma kapsamına 150 infertil kadın alınmıştır. Araştırmanın verileri infertil kadınların tanıtıcı özelliklerini içeren Veri Formu, yalnızlık düzeyinin belirlenmesi amacıyla, UCLA-LS (UCLA Yalnızlık Ölçeği), Sosyal desteği belirlemek amacıyla üç bölümden oluşan form; "Sosyal Ağ Soru Listesi", "Algılanan Arkadaş Desteği" (PSS-Fr, Perceived Support Scale From Friends) ve "Algılanan Aile Desteği" (PSS-Fa, Perceived Support Scale From Family) ölçeklerini içeren araçlar yardımı ile görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada kullanılan araçların iç tutarlık katsayıları; UCLA yalnızlık ölçeği için r=0.91, algılanan aile desteği ölçeği için r=0.89, algılanan arkadaş desteği ölçeğini için r=0.86 olarak saptanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, varyans analizi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Toplanan verilerin değerlendirilmesiyle şu sonuçlar elde edilmiştir: *İnfertil kadınların % 32.7ʼsinin 25-29 yaş grubunda olduğu, % 42.0ʼsinin Ortaokul ve Lise düzeyinde eğitim aldığı, % 64.7ʼsinin ev hanımı olduğu, % 88.0ʼinin herhangi bir sosyal güvencesinin olduğu, % 50.0ʼsinin 1-5 yıldır evli olduğu, % 85.4ʼünün primer infertilitesi olduğu belirlenmiştir. *Araştırma kapsamına alınan infertil kadınların genel yalnızlık puan ortalaması (X=37.63311.832) olarak saptanmıştır. *İnfertil kadınların algıladıkları genel sosyal destek (algılanan aile ve algılanan arkadaş desteği) ile yalnızlık arasındaki ilişkiyi incelemek üzere yapılan korelasyon analizinde negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0.001 r=-0.714). Bu sonuca göre infertil kadınlarda sosyal desteğin yalnızlık düzeyini büyük ölçüde etkilediği görülmüştür. *İnfertil kadınların sosyal ağ değişkenlerinin ortalamaları incelendiğinde, sosyal ağ büyüklüğünün ortalama 6.5 kişiden oluştuğu ve bu ağda yer alan akraba sayısının 4.3, arkadaş sayısının 2.1 ve sırdaş sayısının 2.9 olduğu saptanmıştır. *İnfertil kadınların sosyal ağ büyüklüğü, arkadaş sayısı, akraba sayısı, sırdaş sayısına bağlı olarak yalnızlık puan ortalaması arasındaki ilişkiyi incelemek üzere yapılan korelasyon analizinde istatistiksel olarak negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.001). *İnfertil kadınların algılanan arkadaş desteği ile algılanan aile desteği puan ortalamaları incelendiğinde arkadaş desteği puan ortalaması 27.307, aile desteği puan ortalaması 32.180 olarak saptanmıştır. *İnfertil kadınların algılanan aile desteği ile yalnızlık puan ortalamaları arasındaki ilişkiyi incelemek üzere yapılan korelasyon analizinde, iki değişken arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.001 r=-0.531). *Çalışma kapsamına alınan kadınların algılanan arkadaş desteği ile yalnızlık arasındaki ilişki incelenmek üzere yapılan korelasyon analizinde, iki değişken arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0.001 r=-0.617). *İnfertil kadınlarda yalnızlık düzeyinin, algılanan aile desteğinden çok algılanan arkadaş desteğinden etkilendiği sonucuna varılmıştır. *İnfertil kadınların yaş, evlilik süresi ve infertilite faktörlerine bağlı olarak yalnızlık puan ortalamaları arasındaki ilişki varyans analizi ile incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır (p>0.05). *İnfertil kadınların eğitim durumları ile yalnızlık puan ortalamaları arasındaki ilişkiyi incelemek üzere yapılan varyans analizinde iki değişken arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (F=3.869 p<0.05). Yalnızlık düzeyi en yüksek olan grup okuma yazma bilmeyen infertil kadınlardır. Eğitim düzeyi yükseldikçe yalnızlık düzeyinin azaldığı sonucu bulunmuştur. *Çalışan infertil kadınların yalnızlık düzeylerinin, çalışmayan infertil kadınların yalnızlık düzeylerinden daha düşük olduğu belirlenmiştir (t=-2.95 p<0.05). *Sosyal güvencesi olan kadınların yalnızlık puan ortalamalarının (X=36.772), sosyal güvencesi olmayan infertil kadınların yalnızlık puan ortalamalarından (X=43.944) daha düşük olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (t=-2.45 p<0.05). *İnfertil kadınların gelir durumları ile yalnızlık puan ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde, geliri giderinden az olan infertil kadınların yalnızlık puan ortalaması (X=41.183), geliri giderine denk olanların yalnızlık puan ortalamasından (X=35.876) daha yüksek olduğu istatistiksel açıdan da anlamlı bulunmuştur (p<0.05 F=4.175). *İnfertil kadınların evlilik sayısı ile yalnızlık puan ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde birinci evliliği olan infertil kadınların yalnızlık puan ortalaması (X=38.126), iki ve daha fazla evlilik yapan infertil kadınların yalnızlık puan ortalamasından (X=28.875) daha fazla olduğu istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (P<0.05 t=2.18). *İnfertil kadınların çocuk isteme süresi ile yalnızlık puan ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde 3-4 yıldır evli olan infertil kadınların yalnızlık puan ortalaması (X=41.500), 1-2 yıldır evli olan kadınların yalnızlık puan ortalamasından (X=34.879) daha yüksek olduğu istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (F=3.388 p<0.05). *İnfertil kadınların psikolojik desteğe ihtiyaç derecesine göre yalnızlık durumları arasındaki ilişki incelendiğinde, psikolojik desteğe çok fazla ihtiyacı olanların yalnızlık puan ortalamalarının (X=47.826), orta (X=35.451) ve az (X=36.782) psikolojik desteğe ihtiyacı olanların yalnızlık puan ortalamalarından daha fazla olduğu istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (F=13.092 p<0.001). Bu bilgiler ışığında; hemşirelerin, infertil bireylerin yaşadığı yalnızlık duygusunun giderilmesinde sosyal desteğin önemini bilmesi ve bu konuda eğitim programları düzenleyerek kadınları, aile ve arkadaşlarını bilgilendirmesi gerekmektedir.