Keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) meyvesinden süperkritik karbondioksit (CO2) ekstraksiyonu ile D-pinitol eldesi

Bu tez çalışmasında, keçiboynuzu meyvesinden süperkritik karbondioksit ekstraksiyonu ile D-Pinitol elde edilmesi ve aynı zamanda "?Yanıt Yüzey Yöntemi?? kullanarak ekstraksiyon parametrelerinin optimizasyonu üzerinde çalışılmıştır. Çalışmada kültüre alınmış keçiboynuzu meyvesi hammadde olarak seçilmiş ve öncelikle fiziksel özellikleri belirlenmiştir. Keçiboynuzu meyvesinin eni 21.78 ±2.62 cm, boyu 18.73±1.42 cm, kalınlığı 8.24 ± 1.86 mm, tohum sayısı 10 ± adet ve tohum ağırlığı 2.11 ± 0.19 g, meyve eti ağırlığı ise 20.58 ± 3.17g olarak tespit edilmiştir. Kimyasal analizlerden; nem miktarı % 9.83 ± 0.20, suda çözünür kuru madde miktarı % 53.75 ± 1.77, pH değeri 5.10 ± 0.01ve titrasyon asitliği % 0.74 ±0.18 (SSA), sakkaroz miktarı % 32.04 ± 0.12, glikoz miktarı % 7.25 ±0.08, fruktoz miktarı % 11.21 ±0.15, protein miktarı % 3.92 ±0.10, toplam kül miktarı % 2.99 ± 0.16, toplam fenolik madde miktarı 3574.56 ±84.16 mg/kg, D-pinitol miktarı ise % 6.45 ± 0.03 olarak tespit edilmiştir. Süperkritik karbondioksit ekstraksiyonu denemeleri için hammadde çekirdeklerinden ayrılmış, parçalanmış, nem miktarı azaltılmış ve toz haline getirilmiştir. Ekstraksiyon parametreleri olarak sıcaklık (40°- 50°- 60°C), basınç (200- 300- 400 bar), süre (60- 90- 130 dk) seçilmiştir. Ekstraksiyon işleminin yanıtları olarak ekstrakt fazdaki D-Pinitol miktarı (ppm) ve ekstraksiyon verimliliği (g D-Pinitol / 100g Keçiboynuzu) seçilmiştir. Elde edilen ekstraktlarda, HPLC yöntemi kullanılarak Dpinitol miktarı tespit edilmiştir. Belirlenen koşullarda ekstrakttaki D-pinitol miktarı 2600-3371 ppm değerleri arasında, ekstraksiyon verimliliği ise 4.55-5.90 g D-Pinitol / 100g Keçiboynuzu arasında olduğu bulunmuştur. Oluşturulan deneme deseninin verileri Yanıt Yüzey Yöntemi kullanılarak değerlendirilmiş ve sistem için seçilen üç bağımsız değişkenin de (sıcaklık, basınç, süre) istatistiksel olarak önem taşıdığı görülmüştür. Oluşturulan modellerde, bu üç bağımsız değişkene ek olarak sıcaklık ve süre interaksiyonunun da etkili olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak gerçekleştirilen optimizasyon basamağında, ekstrakttaki D-pinitol miktarı (ppm) ve ekstraksiyon verimliliğinin (g D-Pinitol / 100 g Keçiboynuzu) maksimum olduğu işlem koşullarının 58.19°C sıcaklık, 397.22 Bar basınç, 109.82 dakika ekstraksiyon süresi olduğu görülmüştür. Bu koşullarda istenilebilirlik (desirability) değerinin de 1 olarak bulunması optimizasyonun başarılı olduğunu göstermektedir.;Keçiboynuzu meyvesi, Süperkritik karbondioksit ekstraksiyonu, D-pinitol, Yanıt Yüzey Metodu.;Carob bean, Supercritical carbondioxide extraction, D-pinitol, Response Surface Methodology.