Günün farklı saatindeki kafein tüketiminin statik ve dinamik denge performansına etkisi

Birçok fiziksel performans bileşeni öğleden sonraki saatlerde zirve yapıyor gibi görünse de denge performansı için günün en uygun zamanının ne olduğu kesin değildir. Ayrıca dengenin kontrolü alt ekstremite kas fonksiyonuna bağlı ve bilişsel etkiye dayalı olduğundan egzersizin neden olduğu yorgunluk hissini azaltma, uyarılma-kasılma döngüsünü artırma ve merkezi sinir sistemini uyarma etkileri bilinen kafeinin alımının denge performansı üzerindeki etkisini araştırmak merak uyandırmaktadır. Bu çalışmada amaç kafein tüketiminin denge performansı üzerindeki etkisinin sirkadiyen ritim göz önüne alınarak belirlenmesidir. Tekrarlı, tek-kör, plasebo-kontrollü ve laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bu çalışmaya 18-30 (22,4 ± 2,15) yaş aralığında sağlıklı kadın ve erkek 30 sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılardan sporcu bilgi formu, kafein tüketim sıklığı formu, Sabahçıl- Akşamcıl Tipi Anketi, Epworth Uyku Skalası, Uluslararası Fiziksel Aktivite Envanteri ile bilgi toplanmış ve vücut kompozisyonu ölçümleri yapılmıştır. Statik ve dinamik denge performans testi bir denge ölçüm sistemi ile (PROKIN 252, Tecnobody, Bergamo-İtalya) üç farklı koşulda (bazal, kafein tüketimi, plasebo), farklı günlerde saat 09:00, 13:00 ve 17:00 saatlerinde tekrarlanarak değerlendirilmiştir. İstatiksel analizler sonucunda Kafein seanslarında 09:00 ile 17:00 saatleri arasında dinamik denge performansı için EA parametresinde 17:00 seansı lehine (920,4 mm2 & 716,5mm2, p=0,020) anlamlı farklı olduğu görülmüş, buna karşılık bazal ve plasebo seanslarında günün üç farklı saatindeki ölçümler arasında anlamlı fark bulunmamıştır. 09:00 seansında statik denge performansında CoPX parametresi için bazala göre kafein tüketiminin (-4,75 & -1,36, p=0,035) daha iyi performans sağladığı; 17:00 seansında ise PL parametresi için kafeine göre bazal seansı lehine (330mm & 360mm, p=0,029) ve plasebo seansı lehine (332mm & 360mm, p=0,038) anlamlı farklılık bulunmuştur. Bu bulgular, bazal ve plasebo seanslarında denge performansının günün saatinden etkilenmediği fakat akşamüzeri kafein tüketimi ile dinamik denge performansının pozitif yönde değiştiği gözlenmiştir. Elde edilen veriler ile atletik performans ve günlük yaşam için önemli olan denge performansı için kafein tüketiminin destekleyici bir etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Bu konuda daha çok çalışmanın yapılmasına ihtiyaç vardır.