İkinci el giysilerin yeniden hayat bulması: Sürdürülebilir moda için yenilikçi bir ileri dönüşüm yaklaşımı

Moda endüstrisi, 21. yüzyılın en ağır çevresel krizlerinden birinin merkezinde yer almaktadır. Hızlı moda kültürünün beslediği aşırı üretim ve tüketim döngüsü, küresel ölçekte yılda 92 milyon tonu aşan tekstil atığı üretimine yol açmakta; bu atıkların büyük bölümü çöp depolama alanlarında son bulmaktadır. Mevcut geri dönüşüm sistemleri bu sorunla yüzleşmeye çalışsa da mekanik süreçlerde kaçınılmaz olan kalite kaybı, karışık lif kompozisyonlarının yarattığı teknik güçlükler ve yüksek enerji maliyetleri, geri dönüşümün tek başına yeterli bir çözüm olmadığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma, söz konusu boşluktan hareketle ikinci el giysilerin ileri dönüşüm yöntemiyle yeniden hayat bulmasını hem uygulamalı hem de sayısal düzeyde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel sorusu şudur: İkinci el bir giysiden elde edilen kullanılabilir kumaş oranı ile yeni ürün kalıplarının yerleşim verimliliği nesnel olarak nasıl ölçülebilir? Bu sorudan yola çıkılarak ileri dönüşüm, salt estetik ya da yaratıcı bir pratik olarak değil; ölçülebilir, tekrarlanabilir ve sistematik bir tasarım metodolojisi olarak konumlandırılmaktadır. Araştırmanın yöntemi, farklı kumaş içeriklerine ve ürün gruplarına sahip onbir adet ikinci el giysinin çoğunlukla dekonstrüksiyon tekniğiyle parçalarına ayrılması üzerine kurgulanmıştır. Bu giysilerden elde edilen kumaş parçaları CAD yazılımı aracılığıyla dijital ortama aktarılmış; kullanılabilir kumaş alanları hesaplanmış, yeni tasarımlara ait kalıplar oluşturulmuş ve kumaş kullanım verimliliği sayısal verilerle raporlanmıştır. Böylece çalışma, ileri dönüşümü kaynak kumaş kullanımı bağlamında somut bir verimlilik göstergesiyle ilişkilendiren özgün bir metodoloji ortaya koymaktadır. Mevcut literatürde ileri dönüşüm araştırmalarının büyük çoğunluğunun nitel ve tasarım odaklı kaldığı; kumaşın ne kadarının kullanıldığını ve yeni kalıpların ne ölçüde verimli yerleştirilebildiğini sorgulayan veri temelli çalışmaların yetersiz kaldığı görülmektedir. Bu araştırma tam da bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Elde edilen bulgular, benzer ileri dönüşüm uygulamalarında referans alınabilecek tekrarlanabilir bir çerçeve sunmakta; aynı zamanda hem bireysel tasarımcılara hem de ikinci kalite veya stok fazlası giysileri değerlendirmek isteyen hazır giyim üreticilerine uygulanabilir bir metodolojik zemin oluşturmaktadır.

The fashion industry stands at the epicenter of one of the most severe environmental crises of the 21st century. The cycle of overproduction and overconsumption driven by fast fashion culture generates more than 92 million tons of textile waste globally each year, the vast majority of which ends up in landfills. While existing recycling systems attempt to address this problem, the inevitable quality degradation inherent to mechanical processes, the technical challenges posed by mixed fiber compositions, and high energy costs demonstrate that recycling alone is not a sufficient solution. Drawing on this gap, the present study aims to examine the revalorization of secondhand garments through upcycling, both at a practical and quantitative level. The central research question is as follows: How can the usable fabric ratio obtained from a secondhand garment and the placement efficiency of new pattern pieces be measured objectively? Guided by this question, upcycling is positioned not merely as an aesthetic or creative practice, but as a measurable, repeatable, and systematic design methodology. The research methodology is built around the deconstruction of eleven secondhand garments representing different fabric compositions and product categories. The fabric pieces obtained from these garments were transferred to a digital environment via CAD software; usable fabric areas were calculated, pattern pieces for new designs were developed, and fabric utilization efficiency was reported through quantitative data. In doing so, the study puts forward an original methodology that links upcycling to concrete efficiency metrics within the context of source fabric utilization. A review of the existing literature reveals that the overwhelming majority of upcycling studies remain qualitative and design-oriented, with data-driven research examining how much fabric is actually used and how efficiently new patterns can be placed remaining scarce. This study aims to fill precisely that gap. The findings offer a replicable framework that can serve as a reference for similar upcycling applications, while also providing an actionable methodological basis for individual designers as well as ready-to-wear manufacturers seeking to repurpose substandard or surplus stock garments.