İzmir Seferihisar kıyılarında Mavi Yengeç (Callinectes sapidus) avcılığında kullanılan farklı tuzakların av verimlerinin incelenmesi

Bu çalışma, İzmir Seferihisar Azmak Deresi’nde 2023–2025 yılları arasında yürütülen av denemeleriyle, istilacı Callinectes sapidus’un popülasyon kontrolünde tuzak ve yem verimliliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. İki farklı sepet tipi ve üç yem kombinasyonu kullanılarak toplam 197 bireyin morfolojik ölçülmleri yapılmıştır. Karapaks genişliği (CW) 81–195 mm, ağırlıklar (W) ise 39,8–357,6 g arasında değişmiştir. Klasik OLS modeli CW–W ilişkisinde güçlü bir uyum sağlamış (R²=0,70; p<0,001), eğim katsayısı b=2,2 (%95 GA: 2,01–2,41) ve ölçek katsayısı a=0,00268 olup, popülasyonda negatif allometriyi doğrulamıştır. Cinsiyetin etkisini değerlendiren Bayesçi modeller arasında en iyi uyumu veren M3 modeli, erkeklerde bₘ=2,70 (%95 CrI: 2,40–3,00) ve dişilerde bm≈2,18 (%95 CrI: 2,01–2,35) eğimlerini hesaplayarak hem seviye hem eğim açısından anlamlı cinsiyet farklılıklarını ortaya koymuştur. CPUEN analizlerinde en iyi uyum Negatif Binom modeliyle elde edilmiş (AIC=236,80). Şemsiye sepetlerin CPUEN’i çift girişli sepetlere göre yaklaşık %35 azalttığı belirlenmiştir (IRR=0,65; p=0,021). Yem türleri arasında belirgin fark bulunmuş, tavuk yemi CPUEN’i %62 artırmış (IRR=1,62; p=0,014), işkembe ise %62 azaltmıştır (IRR=0,38; p<0,001). Emmeans tahminleri tavuk için 1,209 adet·saat⁻¹, balık için 0,745 adet·saat⁻¹, işkembe için 0,282 adet·saat⁻¹ düzeylerini göstermiştir. Sonuçlar, yem sıralamasının Tavuk > Balık ≫ İşkembe şeklinde olduğunu ve çift girişli sepetlerin daha yüksek av verimi sağladığını göstermektedir. Bu bulgular, istilacı mavi yengeç popülasyonunun avcılık temelli kontrolünde uygun tuzak ve yem seçiminin kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır.

This study aims to evaluate the efficiency of trap types and bait combinations in the population control of the invasive Callinectes sapidus, based on fishing trials conducted in the Azmak Stream of Seferihisar (İzmir) between 2023 and 2025. As a result of using two different trap types and three bait combinations, 197 crabs were caught, and morphological measurements were obtained. Carapace width (CW) changed between 81–195 mm, while weights (W) were between 39.8–357.6 g. The classical OLS model showed a strong fit for the CW–W relationship (R² = 0.70; p < 0.001), estimating a slope coefficient of b = 2.2 (95% CI: 2.01–2.41) and a scale coefficient of a = 0.00268, confirming negative allometry in the population. Among the Bayesian models assessing the effect of sex, the M3 model provided the best fit, estimating slopes of bₘ = 2.70 (95% CrI: 2.40–3.00) for males and bm ≈ 2.18 (95% CrI: 2.01–2.35) for females, thereby revealing significant sex-specific differences in both level and slope. In CPUEN analyses, the best fit was achieved with the Negative Binomial model (AIC = 236.80). It was determined that umbrella traps reduced CPUEN by approximately 35% compared to double-entry traps (IRR = 0.65; p = 0.021). A clear difference was observed among bait types: chicken bait increased CPUEN by 62% (IRR = 1.62; p = 0.014), whereas rumen bait decreased by 62% (IRR = 0.38; p < 0.001). Emmeans estimates were 1.209 individuals·hour⁻¹ for chicken, 0.745 individuals·hour⁻¹ for fish, and 0.282 individuals·hour⁻¹ for rumen bait. The results show that the bait efficiency ranking follows Chicken > Fish ≫ Rumen and that double-entry traps yield higher catch efficiency. These findings highlight the critical importance of appropriate trap and bait selection in the fishery-based control of invasive blue crab populations.