Işıkla balık avcılığı üzerine bir araştırma

Avcilikta isik, baliklari cezbetmek ve bir araya toplamak için kullanilan optik uyaricilardandir. Isik, çok eski zamanlardan beri deniz ve iç sularda, tek veya sürü olusturan baliklarin avciliginda kullanilmaktadir. Baliklarin isik ile cezbedilmesini etkileyen pek çok etken vardir. Bu etkenler bölgeden bölgeye, mevsimden mevsime ve balik türünden digerine farkli olabilir. Bunlar arsinda; akinti ve rüzgarin yönü ve hizi, gel- git, su sicakligi, Ay'in evreleri, besin miktari, hava vb. sayilabilir. Baliklari bir araya toplamak ve operasyon sonuna kadar ayni mevkide tutmak için isik kullanilan en önemli avcilik yöntemleri; Girgir ve Lampara gibi çevirme aglaridir. Ayrica; kaldirma aglar, olta baliklari, uzatma aglar ve kiyi sürükleme aglari ile avcilikta da kullanilmaktadir. Isik ile ilgili olarak iki farkli konuda çalismalar yapilmistir. Bunlardan birincisi balik yetistirme çiftliklerinde ag kafes üniteleri etrafindaki baliklarin kaldirma agi ile avciliginin denenmesidir. Bu çalismanin diger bir amaci da, Kaldirma aglarinin; Türkiye'de oldugu üzere sadece kiyida degil, Uzakdogu ülkelerinde oldugu gibi denizin ortasinda da sabit veya hareketli düzeneklerle yapilabileceginin gösterilmesidir. Bu ön çalisma, 1 mayis - 31 temmuz 1996 tarihleri arasinda Izmir Körfezi Urla mevkiinde, Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi'ne ait kafes ünitesinde gerçeklestirilmistir. Çalismada toplam 11 tür yakalanmistir. En fazla yakalanan türler, Kupez (Boops boops), Sarpa (Sarpa salpa), Istavrit (Trachurus trachurus), Kefal'dir (Chelon labrasus). Avcilik gündüz ve gece yapilmistir. Toplam avcilik içinde gece ve gündüz yakalamam orani, sirasiyla %83.71 ve %16.29 olarak gerçeklesmistir. Ikinci çalismada ise, girgir balikçiliginda kullanilan isik sistemlerinin avciligi etkisi incelenmistir. Bu çalisma, Kasim 1999 - mayis 2001 tarihlerinde, girgir av gücünün yogun oldugu Izmir Körfezi'nde yürütülmüstür. Saha çalismalarinda, su üstü ve su altindaki farkli isik yogunluklari dikkate alinarak, gerek karanlikta ve gerekse yapay isiklandirmanin yapildigi sirada plankton ve aski madde miktarini incelemek amaciyla es zamanli olarak su örnekleri alinmistir. Bu farkli isiklandirma düzeyleri ile teknenin altinda toplanan baliklarin sürü davranislari eko-saunder ve bir sualti video kamerasi ile gözlenmistir. Bir kaldirma agi yardimiyla yapay isik altinda tekne altinda toplanan baliklardan örnek alinarak, bunlarin görsel uyarimlara olan tepkileri güvertedeki bir deniz suyu tankinda gözlenmistir. Sonbahar ve ilkbaharda 4000, 8000 ve 10000 watt lik yapay isiklandirma su yüzeyinde ölçülen ortalama degeri sirasiyla 20.3 - 21.9, 29.3 - 34.5 ve 41.3 - 47.7 mmol s-1 m-2 ölçülürken, isik yogunlugu su yüzeyinin hemen altinda 3.0 - 4.0, 6.8 - 4.1 ve 6.0 - 6.4 mmol s-1 m-2 ölçülmüstür. Bu degerler 3 metre derinlikten sonra ise 1 mmol s-1 m-2 'nin altina düsmektedir. Ekosounder görüntülerinde balikalr 4000 watt'ta su yüzeyine kadar yükselmistir. 8000 ve 10000 watt isik gücü altinda toplanan baliklarin 6 metre derinligin altindaki su tabakalarinda yogunlastigi görülmüstür. Isilar söndükten yaklasik 80 saniye sonra sürünün dagilarak gruplar halinde derine dogru indikleri gözlenmistir. Siliyat ve zooplanktonun yapay isiklandirmada yüzeye çiktigi ve miktarinin azaldigi, tintinidin yüzeye hareket ettigi ve miktarinin arttigi, fitoplanktonun ise hücre sayisinin yüzeyde azaldigi bulunmustur. Elde edilen bulgular isiginda 4000, 8000 ve 10000 watt'lik akkor telli lamba ile yapilan yapay isiklandirmanin baliklar üzerine herhangi bir davranis bozukluguna neden olmadigi gözlenmistir. Baliklar çogunlukla isik yogunluklarini tercih ettikleri derinlikte kalma egilimindedir. Sonuç olarak, sualti ve su üstünde avlanma sirasinda isiktan yararlanmaninbüyük çapli endüstriyel balikçilik faaliyetlerinin yanisira, küçük ölçekli balikçilikta kullanilan farkli yöntemlerin önemli bir unsuru oldugu söylenebilir.